محمد رضا واليزاده معجزى
113
تاريخ لرستان ( روزگار پهلوى ) ( فارسى )
عرض راه خرمآباد الى بروجرد سكونت داشتند ، مانند طايفه آروان ، طايفه سگوند ، كايدرحمت ، دالوند و ياراحمد رفته و با خوانين و كدخدايان مذاكره كرده « 1 » و آنها را جهت يارى دادن ستونهاى نظامى تحت فرمان امير احمدى آماده ساختند . ستون سرهنگ گيگو پيش [ قراول ] جنگ مىشود امير احمدى دستور داد روز سهشنبه چهاردهم خردادماه سال 1303 شمسى واحدهاى نظامى ( هنگ پهلوى ، هنگ بهادر و گردان دفاع ) در سه ستون آماده حركت به سوى خرمآباد شدند و مقدم بر آنها ستون نظامى به فرماندهى سرهنگ گيگو بعنوان پيش [ قراول ] جنگ از بروجرد به طرف خرمآباد به حركت درآمدند ، سه فروند هواپيما هم داشتند . آنها از سيلاخور گذشتند و طوايفى را كه نام برديم به يارى نيرو برخاستند 19 و خود امير احمدى هم پشت سر ستون سرهنگ گيگو حركت كرد . در رنگرزان هنوز ياور ابراهيم خان ضرابى و پادگانش در محاصره بودند و در اين مدت 38 روز ايستادگى و مقاومت فوق العادهاى ابراز داشته بودند ، [ با رسيدن قواى نظامى ] از محاصره نجات يافته و عشاير كه تاب ايستادگى در مقابل قواى دولتى را نداشتند رو به گريز نهادند . امير احمدى به هرجا كه مىرسيد امر مىداد پست نظامى در آنجا داير گردد و با شتاب هر چه بيشتر برج و باروى محكم ساخته و ارتباط تجديد گردد . از رنگرزان كه رد شدند در جايى با عشاير درگيرى پيدا نكردند تا رسيدند به تنگ زاهدشير و كمالوند و تجره . عشاير سنگرهاى محكم و استوارى در اين دره مخوف در مسير اردو ساخته بودند و ظاهرا چنين به نظر مىرسيد كه قصد تعرض ندارند ، زيرا تا ورود ستون اول كه فرماندهى آن با سرهنگ گيگو بود هيچگونه شليكى از ناحيه عشاير نشد . سرهنگ گيگو به منظور آگاه ساختن محصورين از ورود ستونهاى نظامى دستور داد يك گلوله توپ شليك كردند . ورود ستون اول به تنگ زاهد شير مطابق بود با عيد رمضان 1343 ه . ق . صداى شليك توپ گيگو نظاميان محصور را چنان به وجد آورد كه گويى از حال طبيعى خارج شدهاند و با تعجيل از سربازخانه بيرون رفتند كه [ از ] ستونها استقبال و نيز آنها را يارى دهند . عشاير به محض مشاهده اين وضع آنها را زير آتش گرفتند و نبرد خونينى فىمابين آنان آغاز شد . براى دومين بار تنگ زاهدشير تبديل به دره مرگ شده و از كشته پشتهها به وجود آمد .
--> ( 1 ) . اصل : با مذاكره و ارتباط با خوانين و كدخدايان آنها را برقرار ساخته .